GROEDE TOEN

GROEDE TOEN

De oudste vermelding over Groede dateert uit het begin van de 12de eeuw. Op dat moment wordt de naam

Groede vermeld in een oorkonde van de Gentse Sint Pieters Abdij die in West-Zeeuws-Vlaanderen veel grond

bezat. De naam ‘Groede’ is waarschijnlijkafkomstig van ‘grode’, een term die in de middeleeuwen doelde op

aangeslibd en begroeid buitendijks land. Heel waarschijnlijk was het aan het begin van de 13de dus nieuw

ontgonnen gebied. Ten noorden van oostburg vormden zich destijds langs de toenmalige kustlijn natuurlijke

schorren. Aangezien het eerste Groede waarschijnlijk geen geconcentreerde dorpskern bezat, dorpskern bezat,

werd Groede in de parochie van Oostburg ondergebracht.

Pas in de 14de eeuw zal er sprake geweest zijn van een echte dorpskern. Zeker is dat er in diezelfde 14de eeuw

van een ‘Waterschap Groede’ bestond, dat zorg moest dragen voor de lokale waterhuishouding. De

kerktoren van de huidige kerk dateert uit de 15de eeuw. De geschiedenis van West-Zeeuws-Vlaanderen, en dus

ook vanGroede, is sterk getekend door de vele overstromingen, al dan niet natuurlijk van aard. Terwijl de

13de eeuw in het teken stond van massale inpoldering, is het einde van de 14de eeuw en het begin van de 15de

eeuw voornamelijk een periode van overstromingen. De bekendste zijn de Sint-Elizabethsvloed

1404 en 1421 en de stormvloed in 1375/1376. Tijdens de Tachtig jarige oorlog (1568-1648) waren er vele

militaire inudaties. Tussen 1583 en 1612 stond Groede blank. Enkel de kerktoren was nog zichtbaar. Tijdens

het Twaalfjarig bestand (1609-1621), een rustpauze in de gevechten, kwam de streek op adem. In Groede begon

men al snel met de heropbouw: in 1613 werden dijken gebouwd en nog in datzelfde jaar stond er reeds

een nieuwe Waalse kerk. De eerste kerkrekeningen dateren van 1615.

Jacob Cats

Wie was die Jacob Cats, die op 10 november 1577 geboren werd en op 12 september 1660 in Den Haag

overleed? Twee kwaliteiten van hem worden gewoonlijk in een adem genoemd: raadpensionaris en volks- of

leerdichter. Na zijn studie letteren en rechten in Leiden vestigde hij zich als advocaat in 's Gravenhage. In 1621

werd hij pensionaris van Middelburg. Dat is een rechtsgeleerde die als raadsman in dienst is van een stad of

een gewest. De functie is vergelijkbaar met wat tegenwoordig in een gemeente de secretaris is.

Hij was ook de woordvoerder voor zijn werkgever in de vergadering van de Provinciale Staten, waar hij een grote

invloed had. Twee jaar later trad hij in dezelfde functie in dienst van Dordrecht. Vanaf 1636 tot in 1651 was hij

tegelijkertijd min of meer de minister van Buitenlandse Zaken. Als er geen stadhouder was, had hij de leiding in de

Republiek.Hij werd voorzitter van de Eerste of Grote Vergadering. Die werd tussen 18 januari en 21 augustus

1651gehouden in Den Haag. Het was de eerste bijzondere vergadering van de Staten-Generaal van de Republiek

der Verenigde Nederlanden. Sedert de Vrede van Munster, die in 1648 gesloten werd, waren de Noordelijke

Nederlanden geen deel meer van het koninkrijk Spanje.

De Zeven Provinciën werden als een zelfstandige natie erkend door de andere Europese mogendheden. Al vanaf

1588 was het een republiek, een zeldzame staatsvorm in die tijd, niet de eerste evenwel, want in het klassieke

Griekenland kende men die eeuwen eerder ook al. Het was tevens het Eerste Stadhouderloze Tijdperk voor

Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland en Overijssel sedert in 1650 stadhouder Willem II van Oranje was

overleden.Friesland en Groningen hadden hun eigen stadhouder.

In die Grote Vergadering werd gepraat over de Unie van Utrecht, een in 1579 gesloten bondgenootschap

tussen een aantal Provincies, over het leger en de vloot en over godsdienst. Wat dat laatste betreft,

werd besloten dat de besluiten van de Dortse Synode van kracht bleven. Kernpunt daarvan was dat geen persoon

of lichaam in de gereformeerde kerk over een ander zal heersen. De plaatselijke gemeenten zijn zelfstandig en

worden geleid door de kerkenraad. Geen hiërarchisch stelsel met bisschoppen en een paus zoals in andere christelijke kerken.

Onder voorzitterschap van Jacob Cats bleven die besluiten van kracht en wellicht mede daardoor is Cats

door de protestantse gemeenschap altijd als dichter in het hart gesloten. Zijn verzen zijn stichtelijk van aard en

grijpen dikwijls terug op de bijbel. Dit mede onder invloed van zijn in Antwerpen geboren, maar in Middelburg

wonende zeer vrome vrouw Elisabeth van Valckenburg. Zijn gedichten zijn eenvoudig van taal en daardoor

drongen zij gemakkelijk door bij het grote publiek. Geen Nederlandse dichter is deze eer ooit te beurt gevallen.

Als onderwerpen de liefde -Sinne- en Minnebeelden- het huwelijk -Houwelick en Trou-Ringh- opvoeding,

de natuur en het buitenleven.

Of hij vandaag de dag nog hoge ogen zou gooien met uitspraken als: 'Kinderen zijn hinderen' en 'Het beste stuk

huisraad is een goed wijf' is een ander paar mouwen. Tal van nog steeds gebruikte spreuken zijn van zijn hand

zoals: 'Al draagt een aap een gouden ring, het is en blijft een lelijk ding'. Een uitspraak die onwillekeurig bij

iemandkan opkomen bij het zien van een al te uitbundig met gouden (of goudkleurige?) sieraden opgetuigd

vrouwspersoon. Rechtvaardigt al het voorgaande dat hij in Groede een standbeeld kreeg? Nee, maar wel een

andere activiteit van hem. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568 - 1648) was er in het tegenwoordige

Zeeuws-Vlaanderen heel wat land verloren gegaan als gevolg van militaire inundaties. De zee en de rivieren

hadden in die gebieden meer of minder dikke lagen zeeklei afgezet.

Klei, uitermate geschikt voor akkerbouw en door de vaak hoge ligging gemakkelijk te ontwateren. Door die

overstroomde landen te bedijken, kon geld verdiend worden, zoals later anderen dat deden door te participeren in

plantages in Oost- (Indonesië) en West-Indië (Suriname). Jacob Cats was een van de eersten die samen met zijn

broer in de omgeving van Groede polders liet bedijken, waaronder de Oude en de Nieuwe Groedsche, de Gerard de

Moors-, de Zoute- en de Cletemspolder. Door zijn toedoen kwamen twaalf polders tot stand. Alleen al in 1613 werd

in die regio een oppervlakte van ruim 1200 ha herdijkt. Een aantal daarvan werd echter in het vervolg van de

oorlog na 1621 weer onder water gezet. Vlak bij het dorp liet hij een boerderij bouwen.